धादिङ । धादिङको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिका–१ सल्यानटारस्थित ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पुरातात्त्विक महत्त्व बोकेको नृसिंहधाममा एक महिने 'पुरुषोत्तम महामहोत्सव' भव्य रूपमा सुरु भएको छ। प्रत्येक तीन वर्षमा पर्ने पुरुषोत्तम (अधिक) मासको दुर्लभ अवसर पारेर आयोजना गरिएको यस महाकुम्भले धादिङसहित समग्र बागमती प्रदेशकै धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धनमा दूरगामी महत्त्व राख्ने अपेक्षा गरिएको छ। महोत्सवको औपचारिक सुरुआत हुनुअघि सल्यानटार क्षेत्रमा स्थानीय सांस्कृतिक झाँकी र बाजागाजासहित भव्य कलश यात्रा निकालिएको थियो भने उद्घाटनको पहिलो दिन त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिकाले रैथाने उत्सवलाई सम्मान गर्दै स्थानीय सार्वजनिक बिदासमेत दिएको थियो।

बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री इन्द्र बानियाँले एक विशेष समारोहका बीच यस ऐतिहासिक महोत्सवको उद्घाटन गर्नुभएको हो। उद्घाटन मन्तव्य व्यक्त गर्दै मुख्यमन्त्री बानियाँले धर्म केवल व्यक्तिगत आस्था मात्र नभएर हाम्रो सभ्यता, संस्कृति र सामाजिक नैतिकताको बलियो आधार भएको बताउनुभयो। नेत्रावती र बुढीगण्डकी नदीको पवित्र संगमस्थलमा अवस्थित नृसिंहधामको प्राकृतिक र सांस्कृतिक गरिमा अतुलनीय रहेको चर्चा गर्दै उहाँले बुढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको जलाशय निर्माणका क्रममा यस क्षेत्रको अस्तित्व र महत्त्व जोगाउन सरकार प्रतिबद्ध रहेको स्पष्ट पार्नुभयो। मुख्यमन्त्री बानियाँले आयोजनाको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) मै नृसिंहधाम संरक्षणका विशेष कार्यक्रम समावेश गरिने दृढता व्यक्त गर्दै आगामी प्रादेशिक नीति तथा कार्यक्रममा धार्मिक पर्यटन र तीर्थयात्रा मार्गको विकासलाई उच्च प्राथमिकता दिइने घोषणासमेत गर्नुभयो।

नृसिंहधामका पीठाधीश डा. श्रीवास कृष्णदास ब्रह्मचारीको अध्यक्षतामा सम्पन्न उक्त उद्घाटन कार्यक्रममा महिनाभर सञ्चालन हुने आध्यात्मिक अनुष्ठान र धार्मिक गतिविधिबारे विस्तृत जानकारी गराइएको थियो। मूल आयोजक समितिका संयोजक फणिकान्त छत्कुलीका अनुसार महोत्सव अवधिभर मूल वाचक ईश्वर कृष्ण महाराजले पुरुषोत्तम महात्म्य कथाको मुख्य वाचन गर्नुहुनेछ भने अन्य विद्धानहरूबाट श्रीमद्भागवत, रामकथा, शिवमहापुराण, हनुमत कथा र श्रीमद् देवीभागवतजस्ता शास्त्रीय ग्रन्थहरूको व्याख्या र प्रवचन हुनेछ। पीठाधीश ब्रह्मचारीले पुरुषोत्तम महिना भगवान विष्णुको सर्वाधिक प्रिय महिना भएकाले यस अवधिमा गरिने जप, तप र दानबाट अक्षय पुण्य प्राप्त हुने शास्त्रीय मान्यता रहेको प्रकाश पार्नुभयो। उहाँले यस महोत्सवलाई परम्परागत कर्मकाण्डमा मात्र सीमित नराखी समाजमा सद्भाव, उच्च नैतिकता र सकारात्मक जीवनशैली प्रवर्द्धन गर्ने महाअभियानका रूपमा बुझ्न आह्वान गर्नुभयो।

यस पटकको महोत्सवलाई धार्मिक दृष्टिकोणले थप दुर्लभ र विशिष्ट बनाउन आयोजकले बृहत् व्यवस्थापन गरेको छ। महाकुम्भको अवधिभर धाममा ११ हजार पवित्र शालिग्राम स्थापना गरिनेछ भने करिब एक लाख सिद्ध श्री लक्ष्मी–नृसिंह यन्त्रको विशेष पूजाअर्चना गरी भक्तजनहरूलाई प्रसादका रूपमा वितरण गरिनेछ। यसका साथै देशका १०८ प्रमुख तीर्थस्थलहरूको प्रतीकात्मक पूर्णाहुति समेत गरिने कार्यक्रम छ। पितृ कार्यका लागि महोत्सवस्थलमा २८ वटा फरक-फरक गोत्रका लागि छुट्टाछुट्टै हवन कुण्डहरू निर्माण गरिएका छन्, जहाँ देशैभरिबाट आउने श्रद्धालुहरूले आफ्ना दिवङ्गत पितृहरूको उद्धारका लागि हवन, तर्पण तथा दीपदान गर्न सक्नेछन्।

स्कन्दपुराणमा समेत विशेष चर्चा गरिएको नृसिंहधामको ऐतिहासिकता आफैँमा गौरवपूर्ण छ। यस क्षेत्रमा भएका विभिन्न उत्खननका क्रममा प्राचीन लिच्छविकालीन पुरातात्त्विक अवशेषहरू फेला परेकाले यस स्थलको प्राचीन ऐतिहासिक जग पुष्टि भइसकेको छ। पौराणिक मान्यता अनुसार भक्त प्रह्लादद्वारा स्थापित विश्वका १२ प्रमुख नृसिंह पीठहरूमध्ये नेपालमा अवस्थित एकमात्र पवित्र पीठ यही नै हो। एक महिनाको यस अवधिमा देशभरिबाट करिब १५ लाख भक्तजन तथा धार्मिक पर्यटकहरू सल्यानटार भित्रिने आयोजकको प्रक्षेपण छ। यति ठूलो सङ्ख्यामा हुने आवागमनले स्थानीय होटल, यातायात, रैथाने व्यापार र सेवा क्षेत्रमा अभूतपूर्व चहलपहल ल्याउने निश्चित छ। समग्रमा यो महामहोत्सव सनातन धर्म र सांस्कृतिक धरोहरको जगेर्ना गर्ने माध्यम मात्र नभई स्थानीय आर्थिक विकास र बुढीगण्डकी करिडोरको पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि एउटा कोसेढुङ्गा सावित हुने देखिएको छ।