- नेपाली महिलाहरूले आज देशभर धार्मिक विधिअनुसार हरितालिका तीज मनाउँदै भगवान् शिव र पार्वतीको पूजा-आराधना गरिरहेका छन्।
- पशुपतिनाथसहित देशभरका शिवालयहरूमा बिहानैदेखि व्रतालु महिलाहरूको ठूलो भीड लागेको छ र विशेष सुरक्षा व्यवस्था मिलाइएको छ।
- दर्शनार्थीको सहजताका लागि पशुपति क्षेत्र विकास कोषले चारवटा दर्शन मार्ग, सुरक्षाकर्मी र स्वयंसेवकहरू व्यापक रूपमा परिचालन गरेको छ।
- महिलाहरूले परिवारको सुख र समृद्धिको कामना गर्दै व्रत बस्ने, तीजका गीत गाउने र माइतीमा भेला भएर यो पर्व मनाउँछन्।
काठमाडौं: नेपाली हिन्दु महिलाको प्रमुख पर्व हरितालिका तीज आज देशभर धार्मिक विधि र सांस्कृतिक परम्पराअनुसार मनाइँदैछ। तीजको मुख्य दिन बिहानैदेखि काठमाडौंको पशुपतिनाथ मन्दिरसहित विभिन्न शिवालयमा पूजा तथा दर्शन गर्ने व्रतालु महिलाको भीड लागेको छ।
पशुपतिनाथ मन्दिरमा बिहानैदेखि रातो, हरियोलगायत रंगका पहिरन र गरगहनामा सजिएका महिलाहरू पूजाका सामग्रीसहित पुगेका छन्। बिहान परेको भदौरे झरीका बाबजुद पनि भक्तजन लाममा बसेर दर्शन गरिरहेका थिए। कतिपय महिला समूहमा भजन तथा तीजका गीत गाउँदै थिए भने केही पूजा सकेपछि फोटो खिचिरहेका देखिन्थे।
हरितालिका व्रत बसेका महिलाको सहजताका लागि पशुपतिनाथ मन्दिरका चारवटै ढोका बिहान ३ बजेदेखि खोलिएको पशुपति क्षेत्र विकास कोषले जनाएको छ। भक्तजनको चाप व्यवस्थापन गर्न मन्दिर प्रवेशका लागि चारवटा दर्शन मार्गको व्यवस्था गरिएको छ।
सिनामङ्गल तथा विमानस्थलतर्फबाट आउने दर्शनार्थीलाई तिलगङ्गा पर्यटन काउन्टरसँगै रहेको ढोकाबाट प्रवेश गराई राम मन्दिर, वाग्मती किनार र आर्यघाटको पुल हुँदै ब्रह्मनालसम्म पुर्याउने व्यवस्था गरिएको छ। त्यसपछि पूर्वढोकामा राखिएको र्याम्पबाट पशुपतिनाथको पूर्व मुहारको दर्शन गराई सोही ढोकाबाट बाहिरिने व्यवस्था छ।
पिङ्गलास्थानतर्फबाट आउने दर्शनार्थीका लागि पिङ्गलास्थानको ढोकाबाट प्रवेश गरी चार शिवालय–पञ्चदेवल वृद्धाश्रमको दक्षिणतर्फको ठूलो ढोकाअघि बनाइएको अस्थायी आकाशे पुल हुँदै मन्दिर प्रवेश गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। चौँसट्ठी कोटीलिङ्गेश्वर हुँदै दक्षिण मुहारको दर्शनपछि उन्मत्त भैरव मन्दिरको पश्चिमतर्फबाट मूलभट्ट निवासअघिको बाटो हुँदै बाहिरिने व्यवस्था मिलाइएको कोषले जनाएको छ।
कोषका अनुसार बिहानको समयमा लाममा बसेका भक्तजनले करिब आधा घण्टामा दर्शन गरेर फर्कन सक्ने अवस्था रहेको छ।
तीजमा महिलाहरू भगवान् शिव र पार्वतीको पूजा गरी परिवारको सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने गर्छन्। विवाहित महिलाले पतिको दीर्घायु तथा दाम्पत्य जीवनको सुखका लागि व्रत बस्ने र अविवाहित महिलाले असल जीवनसाथीको कामना गर्दै व्रत बस्ने धार्मिक परम्परा छ।
हरितालिका तीजको धार्मिक परम्परा पार्वतीको तपस्यासँग जोडिएको छ। धार्मिक कथाअनुसार पार्वतीले भगवान् शिवलाई पति बनाउन कठोर तपस्या गरेकी थिइन्। त्यसैको स्मरणमा तीजमा महिलाहरूले व्रत बसेर शिव–पार्वतीको पूजा गर्ने चलन रहेको मानिन्छ।
तीजको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष महिलाबीचको भेटघाट र पारिवारिक सम्बन्ध हो। महिलाहरू माइतीघर तथा आफन्तकहाँ भेला भएर दर खाने, तीजका गीत गाउने, नाच्ने र सुख–दुःख साट्ने गर्छन्। परम्परागत तीज गीतमा माइतीको सम्झना, वैवाहिक जीवन र पारिवारिक सम्बन्धका कुरा समेटिँदै आए पनि अहिले सामाजिक समस्या, महिला अधिकार, शिक्षा र रोजगारीजस्ता विषय पनि गीतमार्फत उठाउन थालिएको छ।
पशुपति क्षेत्रमा भक्तजनको भीड व्यवस्थापन तथा सुरक्षाका लागि ठूलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी र स्वयंसेवक परिचालन गरिएको छ। कोषका अनुसार चार हजार सुरक्षाकर्मी र २४ वटा धार्मिक तथा सामाजिक संस्थाका ८५५ जना स्वयंसेवक खटिएका छन्।
दर्शनार्थीका लागि सानो सदावर्त सत्तल, तिलगङ्गा, उमाकुण्ड, जयवागेश्वरी र गौशालामा चन्दन वितरणको व्यवस्था गरिएको छ।
पशुपतिनाथबाहेक काठमाडौं उपत्यकाका गोकर्णेश्वर, नागेश्वर, वसन्तपुर दरबार क्षेत्रस्थित मक्खन महादेव, डोलेश्वर, त्रिपुरेश्वरलगायतका शिवालयमा पनि बिहानैदेखि भक्तजनको भीड लागेको छ। देशका विभिन्न जिल्लाका शिव मन्दिरमा पनि तीजका अवसरमा विशेष पूजा तथा दर्शन भइरहेको छ।
पछिल्ला वर्षमा तीज मनाउने शैलीमा परिवर्तन आएको छ। धार्मिक व्रत र पूजासँगै महिलाहरू विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रममा सहभागी हुने गरेका छन्। अर्कोतर्फ तीजमा हुने खर्च, भोजभतेर, गरगहना र देखासिकीलाई लिएर आलोचना तथा बहस पनि हुँदै आएको छ।
परम्परागत रूपमा तीज महिलाका लागि माइती र आफन्तसँग भेटघाट गर्ने तथा आफ्ना अनुभव साट्ने अवसरका रूपमा रहँदै आएको छ। बदलिँदो सामाजिक परिवेशसँगै यसको स्वरूप परिवर्तन भए पनि शिव–पार्वतीको पूजा, व्रत, दर र तीज गीत पर्वका मुख्य परम्पराका रूपमा अझै कायम छन्।
हरितालिका तीजको मुख्य दिन आज देशभरका शिवालयमा दिनभर पूजा, दर्शन तथा धार्मिक गतिविधि जारी रहनेछन्।
